Closed-season sa mga

dive sites, makaayo?

TAGBILARAN CITY, Bohol May 9 (PIA)--Tuki-on sa bahan nga nagtutok sa pagpanalipud sa kadagatan ug sa mga buhilaman niini ang pagpatuman sa dili dinungan nga closed-season sa mga dive sites aron may igong panahon nga masusi ang kahimtang sa mga kagasangan ug kahatagan kinig higayon nga mapahiuli.

Kini maoy usa sa mga nahisgutan nga lakang didto sa Kapihan sa PIA samtang gisaulog sa nasud ang Buwan sa Kadagatan nga ang tema nagtutok sa pagpanalipod sa kagasangan.

Matud ni Jovencia Ganub, hepe sa Bohol Environment Management Office (BEMO) ug sakop sa Bohol Coastal Resource Management Task Force, nga gitutokan karon nga ang pagpanalipud sa kagasangan.

Ang tema sa Ocean Month mao ang "Barug, Panalipdan ang Kagasangan."

Subay niini, sa pagpanalipud sa mga gasang nga maoy puy-anan ug itloganan sa mga isda ug gihimong puhunan sa turismo pinaagi sa dive tours, gisaysay sa BEMO nga may mga lakang na nga gisagop aron mapatunhay ang kaanindut og kahimsug sa mga buhilaman ilawom sa kadagatan.

Aron mapahunong na ang kanhi kinaiya sa way pagtagad kon si kinsa og pipila na ka divers ang mosulod sa usa ka dive site, gibutyag ni Ganub nga gipatuman na karon sa kalungsuran ang pagrehistro sa mga divers.

Pinaagi sa pagparehistro ug paghatag sa mga dive orientation, mahibaw-an na kon kinsa ug pipila ka divers and misawom sa usa ka dive site, aron maatiman usab ang carrying capacity niini, dugang sa acting head sa BEMO.

Matud ni Ganub, ang lungsod sa Panglao pinaagi ni CRM Coordinator Darwin Menorias nagpatuman na sa diving regulations ug dive site management samtang ang crucial ang tabang sa local government pinaagi sa pagpanday sa balaod, maoy nagpalig-on niini.

Ug aron walay molighot og sulod sa mga dive sites, matud ni Ganub nga may mga nagpatrolya usab nga mga tinugyanan ug mga Bantay Dagat nga mosusi sa mga dive sites og motan-aw kon may mga nakalusot ba sa regulasyon.

Una na nga may misumbong nga may mga divers nga daw walay kalibutan sa maayong pamatasan sa dive ug magpatakag gunit sa mga gasang, mangtilang sa mga kinhason ug manguha sa mga souvenirs lakip na ang pag-vandalize sa divesites pinaagi sa pagpamali sa mga gasang ug pagsuwat sa mga ngalan sa ilawom sa dagat.

Matud sa mga sakop sa BCRMTF, maayo ang sugyot nga himoon ang closed-season sa mga dive sites aron makita usab sa mga otoridad  ang kahimtang sa mga dive sites human sa pila ka buwan nga kini gibuksan.

Sa kaso sa Cabilao Island, matud ni Leonardo Elle, supervising ecosystems management specialist sa DENR nga tungod kay ang isla napailawom sa protected areas management, estrikto ang pagpasunod sa pagcontrol sa mo-sawom.

Kinanganglang mobayad sa dive fees, ug nagamhan na ang mga opisyal sa barangay sanglit sakop sa Protected Area Management Board nga mosusi sa mga divers ug moaccredit sa mga dive shops sa katuyuan sa regulasyon, butyag ni Elle.

Giorganisa na usab sa mga lokal nga mga kagamhanan sa Bohol ang pagpatuman sa nga pagpanghinlo (coastal clean-up) aron ang mga sagbut ug basura, kapugngan na nga moabut sa kagasangan og mopatay niini.

Sugod sa sunod buwan, ipatuman na usab sa Tagbilaran ang pagdili sa paggamit sa plastic, nga sarang kina-ingnan sa pagbara sa mga kanal hangtud maglunop, ug ang pagkamatay sa mga kalusayan ug kagasangan nga matabunan sa mga plastic.

Apan bisan pa ning tanan nga nakab-ot na nga kaugmaran, may mga butang pa gihapon nga angay hinuklogan sa tanan, nga kita ra usab ang maka-angin sa pagkadaut sa atong kadagatan ug gipuhunan nga kagasangan, dason ni development management specialist sa PENRO nga si Marcial Ugay. (rahc/PIA-7/Bohol)

Hinay-hinay apan kanunay, kini maoy dagway sa pagpaningkamot sa Bohol Coastal Resource Management Task Force nga makatubag sa paghimog regulasyon aron kapanalipdan ang kagasangan nga maoy gitutokan ning Buwan sa Kadagatan. Nitambong si BEMO Tata Ganub, Genie Mayol sa BFAR, Nards Elle ug Marcial Ugay sa DENR sa Kapihan nga nagtuki sa mga hisgutanan sa kadagatan. (rach/PIA-7/Bohol)