Duha ka teknolohiya sa 

bakuna batok sa COVID-19

TAGBILARAN CITY, Bohol, Dec. 14 (PIA) -- Duha ka matang sa teknolohiya ang kasamtangan nga gigamit sa mga kompanya sa tambal karon, aron makamugna sa bakuna batok sa coronavirus disease (COVID-19).

Sa usa ka bahin, adunay mga bakuna nga mogamit sa buhi nga kagaw alang sa pipila ka katuyuan.

Pananglitan, aron pagpaluya sa kagaw (virus) nga kon magdaghan na sa lawas maoy kina-ingnan sa sakit, may mga bakuna nga gihimo aron mohinay kini og sanay sa sulod sa lawas.

Niini nga paagi, ipasulod sa lawas ang tinambalan nga virus nga hinay nga modaghan, ug kini nga gipasulod nga virus nga sakay sa bakuna, kopyahon kini sa mga antibodies o sundawo sa lawas aron makapangadam na ang lawas batok sa impeksyon.

Kini maoy mga bakuna nga gigamit karon batok sa tipdas (Measles), bayook (mumps), German measles (rubella), rotavirus, oral polio, hangga chickenpox (varicella), ug trankaso (influenza -intranasal version).

Sa tuyo nga patyon ang kagaw (virus) nga maghimo og sakit sa lawas, may bakuna nga magpasulod og kemikal nga mopatay sa kagaw (virus) sama sa bakuna sa polio, hepatitis A, influenza (itusok pinaagi sa injection) ug bakuna sa rabies.

May bakuna usab nga mogamit sa usa ka bahin sa virus o kagaw aron sudlan sa panambal aron gamiton batok sa kagaw.

Ang bakuna mogamit sa protina nga molimik sa kagaw aron mas sayon ra kini nga buntogon, sama sa hepatitis B, shingles, ug human papillomavirus (HPV).

May bakuna usab nga ingon niini ang buhat alang sa bacteria. Ang bacteria kon maoy magdaghan sa lawas, magmugna og mga hilo, mao nga ang himoon sa bakuna, patyon ang hilo aron dili na magkasakit ang tawo nga nasudlan sa kagaw.

Ang bakuna batok sa diphtheria, tetanus ug pertussis, bakuna batok sa Haemophilus influenzae type B (or Hib), bakuna sa pneumococcos, ug uban nga meningococcus sama niini, epektibo usab sa mga tawo nga duna nay suliran sa immune system. 

Sa lain nga bahin. May mga bakuna nga mogamit sa genetic codes sa pagbuntog sa virus.

Niini, dili buhi nga kagaw ang gamiton aron ipabugno ang impeksyon kon dili magpasulod sa gitawag og messenger ribonucleic acid (mRNA) nga may magdala sa blue print o kinatibuk-an nga plano sa pagmugna og protina nga maoy molimik sa kinatibuk-an nga kagaw.

Sa higayon nga mamatikdan sa kagaw (SARS COV Virus) nga nalimik na siya sa protina, iyang pahibaw-on ang mga sundawo sa lawas (antibodies) aron makig-away niini. 

Apan, dungan sa pagbuhi sa antibodies, makuha usab sa mga sundawo sa lawas ang kinatibuk-an nga plano sa paghimo sa mga protina nga maoy gitawag og immunologic memory aron natural na nga ang lawas sa tawo maoy magmugna sa iyang bakuna nga maghimo og depensa batok sa pag-asdang sa susamang matang sa kagaw.

Duha sa mga bakuna batok sa COVID nga aprobado na karon nga luwas ug epektibo sa tawo mao ang bakuna nga mugna sa Pfizer ug sa Moderna, samtang ang kasagaran nga mga bakuna nga gimugna batok sa COVID-19 sama sa mga namugna sa China, migamit sa tradisyonal nga teknolohiya sa paggamit sa buhi nga kagaw nga maoy kina-ingan sa sakit. (rahchiu/PIA-7/Bohol)

ASA MAN KA SA DUHA KA MATANG SA BAKUNA? Samtang napakita sa usa ka survey sa usa ka radyo sa Bohol nga daghan ang dili kuno magpabakuna, daghan usab nga mas nasayud ug mingtuo sa epekto sa bakuna ang angayan na nga mopili, hain man sa duha: natural nga kagaw ang ipasulod sa lawas og ginama aron maoy motigaw sa immune system sa lawas? (rahc/PIA-7/Bohol)