Monday, February 27, 2012

“BPLS” lukop nga ipasagop
Sa kalungsoran ning tuiga
Rey Anthony Chiu

TAGBILARAN CITY, Bohol, February 27, 2012 (PIA) – Ipasagop sa nahibilin nga 21 ka mga lungsod sa Bohol and Business Process Licensing System (BPLS) ning tuiga, matud ni Gobernador Edgar Chatto.

Atul sa iyang State of the province Address sa mi-aging semana, si Chatto mibutyag nga daghang lungsod ang nakabenepisyo sa mas daghang revenues dala sa mas sayon nga pamaagi sa pagparehistro sa mga negosyo.

Kahinumduman nga daghan na nga mga survey ang nagapadayag nga daghang mga mamumuhunan nga magdumili sa pagsulod ug pagpundar sa ilang negosyo dinhi dala sa kuti nga paagi sa pagpahipno sa mga papeles aron maghimong legal sa ilang mga negosyo.

Aron sa paghimong uniporme sa mga pamaagi ug sa pagsolbad sa mga sulirang gireklamo, gipatuman sa kagamhanan ang usa ka uniporme ug minugbo na nga proseso nga mas nailhan sa ngalang nga BPLS.

Ang BPLS magkunhod sa mga mopiram sa mga papeles arom makunhurag dako ang posibilidad nga ang kliyenteng negosyante makig-atubang pa sa mga mopirma sa iyang papeles. 

Namatikdan usab nga ang mga proseso sa pagpapirma maoy kasagarang sinugdanan sa kupit ug padangog, nga nakatampo ang mamahimong gastoso ug mahal kon dinhi sa nasud magnegosyo.

Tungod niini, napasagop ang BPLS diin gipatuman usab sa 26 ka mga lungsod sa Bohol.

Gawas sa BPLS, may Business One Stop Shop usab nga gipahimutang sa kapitolyo diin may 11.5 minutos lang ang gikinahanglan aron makuha sa usa ka mamumuhunan ang iyang papeles ug may business name na siyang madala sa iyang pag-uli.

Tungod sa napasayon nga pamaagi, nalapasan sa Bohol ang P1 Bilyon nga gitumong niining kab-otong mga bag-ong negosyong matukod, matud sa mga tinugyanan sa BOSS.

Human mapatuman ang BPLS ug may namatikdang dakong pag-taas sa mga nagparehistro, nakita sa gobernador ang pagpasagop sa sausamang BPLS sa tibuok lalawigan ning tuig. (30)


==========

Duha ka drama groups sa Bohol
Mopasundayag sa SU theaterfest
Rey Anthony Chiu

TAGBILARAN CITY, Bohol, February 26, 2012 (PIA) – Mopasundayag ang duha ka Bol-anon nga theater groups sa Silliman University (SU) Pebrero 27, atul sa Theater Festival sa maong tunghaan.

Matud ni Lutgardo Labad, theater ug artistic director sa Punta Cruz ug Antequera Cultural Collectives, dako kaayo nga garbo sa Bohol nga i-apil sa theater festival sa Silliman university nga tua sa Negros Oriental.

Sumpay pa sa artistic director, ang pag-imbitar sa duha ka Bol-anong theater groups makaayo sa mga pundok tungod kay makakuha silag exposure gawas sa Bohol samtang matandi usab nila ang ilang kaugalingon sa antas nag nakab-ot sa teatro sa tibuok sentrong kabisay-an.

Kahinumduman nga ang Punta Cruz Cultural Collective may usa ka mamugnaong pasundayag diin ilang gisaysay ang makasaysayanong pagpang-asdang sa mga piranta sa mga kabaybayonan sa kabisay-an ug sa Luzon.

Ginamit ang sayaw nga “Pangalay” nga gitudlo ni Ligaya Amilbangsa, ang saysay sa Tawag sa bantayan gisuwat ni Reigh Monreal ug maoy tanyag sa Punta Cruz Cultural Collective agi og pasundayag sa Punta Cruz Heritage tours.

Sa laing bahin, uban usab ang Antequera Cultural Collective sa pasundayag sa ilang Abatan ni Tamblot didto sa festival.

Ang Abatan ni Tamblot usa ka duwa nga gikanta ug nagsaysay sa kinabuhi sa pari sa karaang pagtuo nga gihinganlan og si Tamblot.

Gimugna agi og pasundayag alang sa Abatan Community Life Tours, ang Abatan ni Tamblot nagsaysay usab sa mga kapanulundan sa katawhan sa tampi sa suba nga Abatan ug nagpakita sa pagkahingantahon sa mga taga Antequera.

Ang imbitasyon alang sa mga Bol-anong theater groups usa usab ka higayon diin ang talent sa Bol-anong magdudula ikapakita alang sa tibuok katawhan, matud ni Labad. (30)

=========
Driver sa Isuzu nga mihasmag
sa bus, patay, asawa kritikal
Rey Anthony Chiu

TAGBILARAN CITY, Bohol, February 26, 2012 (PIA) – Patay diha-diha ang nagmaneho sa Isuzu Sportivo samtang padayon pang giatiman ang usa ka sakay niini dihang midasmag sa gikasugat nga pasahero-ang bus, didto sa Madua Norte, lungsod sa Duero, Pebrero 26.

Matud ni SPO1 Venerando Busgano, sa Duero Police Station, sa may mga alas 2:45 sa palis, samtang nagdagan ang St. Jude bus nga may plakang GVF 585 nga gimaneho ni Christopher Galacio paingon sa Ubay, samtang mitabok kini sa tulay sa Madua Norte, nakamatikod ang driver niini sa ikasugat nga maroon nga Sportivo nga kusog nga nagdagan.

Mikalit kog apply og brake samtang nagpabusina aron makabantay ang driver sa naghaguros nga Sportivo, apan wala gyud kini makabantay ug mihamag sa bus, matud ni Galacio, subay ni SPO1 Busgano.

Sa kakusog sa impact, napasok ang pangunahang ligid sa bus ug walay timailhan nga mimenor gayud ang Sportivo kay walay skid-marks sa iyang lugar, tug-an ni Galacio, kinsa lakip sa mga unang miresponde sa disgrasya.

Ang Sportivo nga grabe ang pagkabangga, miliwag paingon sa koral sa balay nga naa sa daplin sa dalan ug didto mibangga na usab.

Patay diha-diha ang nagmaneho sa Sportivo, nga gipaila sa kapolisan nga si Pedro Caga, mga 70 anyos ug molupyo sa Pangdan sa silingang lungsod sa Jagna.

Sa dagway sa halso tulo ka metros nga skid-mark sa St. Jude ug sa mga tipaka sa Sportivo nga didto gayud sa nawong sa St Jude bus, nagtuo ang kapolisan nga nahitagpilaw ang driver hinungdang wala na kini kabantay sa pagtabok sa pikas nga lane.

Hinuon, ang iyang pasahero, nga gi-ingong asawa sa biktima, anaa sa kritikal nga kahimtang ug gidagan ngadto sa Lim Hospital sa Jagna aron daling ma-atiman.

Dugay nga nakuha ang driver sa Sportivo nga na-ipit sa nalumo nga hood sa sakyanan, matud ni Busgano, ug sa hinusang pagpaningkamot sa Jagna Emergency Medical Rescue Unit (JEMRU) ug sa Duero Emergency Response Team lakip na ang kapolisan sa Duero, nakuha ra gihapon ang biktima, nga gidala na usab sa Jagna.

Sa laing bahin, daghan ang nanga-angol sa mga sakay sa St. Jude tungod sa kalit niini nga pag-brake, apan pulos mga bun-og ug dyutay nga mga samad lang ang ilang nahiaguman.

Kasamtangang gi-detain ang driver sa bus sa Duero police station, matud ni Busgano. (30)

==========
Laraw sa pagpundo og
Dugo iabono, gibutyag
Rey Anthony H. Chiu

TAGBILARAN CITY, Bohol, February 25, 2012 (PIA) – Paningkamotan sa Bohol nga moabot ang panahon nga ang mga tagtungod sa mga masakiton nga nagkinahanglan og abono nga dugo dili na maglisud.

Kini maoy gipadayag ni Board Member ug Dr. Cesar Tomas Lopez atul sa usa ka pagpakighinabi di pa lamang dugay.

Matud niya, mibati siya sa mga tagtungod nga mao gyud intawon ang magkapuliki og pangitag dugo iabono sa masakiton ug sa nanginahanglan niini.

Dili kalikayan nga may manginahanglan niini, ilabi na sa panahon nga may hulga sa dengue, may mga aksidente o magdugo sa pagpanganak, matud ni Lopez.

Apan, ang kalisud sa pagpangita og dugo gikan sa mga blood banks o sa mga donors, dili sayon. Ang gasto ug kahasol, dili kabayran, dugang niya.

Kasagaran nga hitabo kon may panginahanglan, ang tagtungod sa pasyente ang mangita sa dugo, o sa tawo nga magpakuha sa dugo.

Gawas pa niini, sa panahon nga eksaminon ang dugo aron matud-an kon wala bay sakit nga makatakod ang maghatag, ang tagtungod pa gihapon ang mobayad sa screening nga sa katapusan, kapin sa usa ka libo pa ang magasto.

Si Lopez, kinsa maoy executive officer sa Bohol Blood Council mipadayag sa laraw diin magtukod na og mga blood banks sa mga dagkong tambalanan dinhi.

Tungod niana, mas makaayo nga mapabatasan na ang pagpangdonate og dugo, alang usab sa kaayohan sa lawas.

Ang dugo, matud pa ni Lopez, sama og gasoline sa lawas. Kon may blood donation, ang lawas natural na usab nga maghimog ipuli niini, hinungdan nga mas limyo ug mas maaskil ang tawong magdonate.

Kon mabatasan na ang magdonate, mayo usab ang may blood typing na dinhi aron mas dali ang pagpangita sa mga mahimong mohatag og dugo.

Dugang pa niya, aghaton ang mga tawo nga magbatasan sa paghatag og dugo bisan kausa sa usa ka tuig.

Bian kon kausa sa usa ka tuig, matag barangay sa Bohol may magpakuha nga 20 ka tawo, sa 1,109 ka barangay, dako na kini og abton alang sa tabang sa mga nanginahanglan, butyag niya.

Lakip sa laraw ang pagpundo og mas daghang dugo sa mga blood banks nga tukoron sa mga strategic nga lungsod sa Bohol ug pundohan kini sa mga dugo segun sa gidaghanon sa kasagarang panginahanglan niini.

Ning paagiha, kon mabatasan ang dungan nga paghatag og dugo, mahimo nga ang kagamhanan na ang mobayad alang sa blood screening ug mga proseso aron mahimong ilibre na sa mga kabus.

Hinuon, matud usab niya, mas makaayo nga kladtong pasyente nga dunay ikabayag, mohatag usab og dyutay aron magamit usab alang sa pagpatunhay sa serbisyo, matud ni Lopez. (30)

=========
Kapin sa P500 milyones nga
Bag-ong negosyo, sa turismo
Rey Anthony H. Chiu

TAGBILARAN CITY, Bohol, Pebrero 25, 2012 (PIA) – Kapin sa P500 milyones nga puhunan sa mga bag-ong natukod nga negosyo sa Bohol sa 2011, negosyo alang sa turismo.

Kini maoy giluwatang kasayuran ni Flora May Aberia, atul sa Kapihan sa PIA ning bag-o lamang.

Ang pahayag ni Aberia, kinsa maoy gipadala sa Bohol Investment Promotion Center (BIPC) nga tinubdan sa kasayuran kabahin sa Business One Stop Shop (BOSS), mitugma usab sa gipanagna na nga dako nga pag-ugmad sa serbisyong pangturismo sa Bohol sa pagsulod sa 2011.

Matud usab ni Blair Panong, Investment Specialist sa Department of Trade and Industry (DTI) Bohol, ang kapin sa P500 milyones nga puhunang napasugod sa 2011 tipik lamang sa P1.6 Bilyones nga nasundan sa BOSS sa ilang pagmonitor sa mga negosyo.

Kini usab nagpamatuod nga ang turismo, maoy usa sa mga labing maayong negosyo sa Bohol, matud pa sa BIPC.

Ang BOSS, pasabot ni Panong, usa ka lugar diin gitapok ang tanang buhatan nga may kalabutan sa pagkuha sa mga gikinahanglang papeles aron mamahimong legal ang usa ka negosyo.

Kaniadto, samtang nagkadaiya pa ang pagpaningkamot nga mgakasugod sa negosyo, dghang mamumuhunan ang magkasaag sa pagpinangita sa mga buhatan nga iyang gikinahanglang ikasabot aron matanyagan siya sa mga permiso sa pagnegosyo.

Niadtong panahona, daghang mga negosyante ang dili na laman molahos sa pagparehistro sa ilang negosyo sa kagamhanan sa kahasol sa mga buhaton aron makakompleto sa mga papeles.

Apan sa pagpaningkamot sa Bohol Capitol ug sa DTI, nahimo na nga tapokon ang mga ahensya ug buhatan nga gikinahanglan sa pagsugod og negosyo ug, labaw pa, gisabotan nga pasayonon na ang mga rekisitos alang niini.

Matud ni Aberia, ang kaniadtong pagkuha sa permiso sa negosyo nga abtag semana, karon, mahuman na sa 11 minutos.   

Kini usab nakapaaghat sa mga mamumuhunan nga tibawason na ang pagrehistro aron dili magukod sa kagamhanan.

Tungod usab niini, sulod sa usa ka tuig, milapas sa gibanabana nga abton sa mga bag-ong negosyo dihang natala sa BOSS ang 1.6 bilyones nga kapital alang sa Bohol.

Butyag usab ni Panong, sa matag negosyong sugdan, may mamugna nga trabaho, may tawong kasweldohan ug may mga serbisyo nga itanyag. Kini, sa pagkatinuod, moresulta gayud sa mas may kwartang ikapamalit dala sa mga sweldo ug mas mayo nga kahimtang sa kinabuhi kon itandi sa panahon nga wala pag trabaho. (30)

No comments: