50 anyos nga balay, 'di na

gub-on kon way clearance

TAGBILARAN CITY, October 12 (PIA)--Tanang mga gambalay (building) o ginama sa tawo nga mga estraktura nga mo-edad nag 50 ka tuig pataas, sa dili pa gub-on o tandugon, kinahanglang mangayo na og clearance sa nasudnong kagamhanan. 

Kini maoy nabungat ni National Museum (NM) Acting Assistant Director og Hepe sa Cultural Properties Division Angel Bautista sa pagpasabut nga kinahanglang makit-an una sa duha ka nasudnong ahensya kon may kulturanhong bili ba nga madamay sa pagguba. 

Kini usab samtang ang linug nga nahitabo sa Bohol naidtong 2013, nakapasugod sa dinungan nga mga pagpahiuli o sa pagpamaayo kunohay sa mga natukod nga kapanulondan (built heritage) apan nakaguba na hinuon sa makasaysayanong bili niini. 

Daghan usab nga mga simbahan nga bisan pag nadeklara na nga National Cultural Treasures (NCT) o Important Cultural Property (ICP) ang sa way pagpahibaw, gitandog sa mga parokyano ug mga pari nga wala masayud sa balaod. 

Matud ni Director Bautista nga nakatala sa Republic Act 10066 o ang Heritage Law, ubos sa Section 8.4 nagbutyag nga hangtud ideklara nga walay bili sa National Historical Commission of the Philippines, ang mga ginama nga mga dili masibug nga estraktura nga labing menos 50 ka tuig na, isipon gayud nga ICP. 

Ang ICP nagpasabut niadtong nga kultranhong kabtangan nga may dili kasarangan nga cultural, artistic, ug historical significance sa nasud segun sa pagtimbang sa National Museum, National Historical Commission of the Philippines, National Library of the Philippines o sa National Archives of the Philippines. 

Tungod niini, bisan ma pribado o pangpublikong tinukod nga kapanulundan (built heritage) kinahanglan unang makit-an sa mga nasampit nga ahensya aron kahatagan ang naglaraw sa pagguba niini sa tukmang tambag, matud ni Dir Bautista. 

Gani, segun sa Section 28 ning Heritage law, adunay gahum ang mga natumbok nga ahensya sa kagamhanan sa pagpagawas sa Cease and Desist Order (CDO) kon namatikdan niini nga mameligro na ang physical integrity sa usa ka NCT o ICP ilabi na sa pagkaguba, o pagkausab sa orihinal niini nga porma. 

Ang local government unit kinsa maoy adunay territiorial jurisdiction sa kabtangan diin kini gipabarug, kinahanglan usab nga motaho sa pagkaguba ngadto na sa pagkadaut sa kabtangan ug pagpaneguro nga dili na kini madaut pa, segun sa balaod. 

Malibkas lamang ang CDO kon mahusay na sa ahensyang natungdan ug matimbang na kon may bili ba gayud o wala ang kabtangan, panapos ni Bautista didto sa Kapihan sa PIA. (rahc/PIA-7/Bohol)

NM Acting Assistant Director ug hepe sa Cultural Properties Division mipahibaw nga mangayo una og clearance sa NM ug NHCP ang si bisan kinsa nga maggauba, magpa-usab sa dagway sa karaang balay nga 50 ka tuig na ngadto sa mas karaan pa, segun usab sa Heritage Law. (rahc/PIA-7/Bohol)