Work with nature:

Tambag sa permaculture

Panahon sa tinghuwaw

TAGBILARAN CITY Bohol (PIA)— Work with nature, dili batok sa kinaiyahan.

Kini maoy hiniusang tambag gikan sa duh aka lig-on nga tigsunod sa usa ka klase sa pagpanguma nga gitawag og permaculture.

Didto sa Kapihan sa PIA nga nga gituyo aron makatabang sa komunidad pagpangandam alang sa nagsingabut nga taas nga lanat sa huwaw, gibutygag ni Engr Reginaldo Balatayo, usa ka civil engineer ug organic agriculture practitioner nga nagkampanya usab sa pagbalik-tan-aw sa yano nga kinabuhi kaniadto.

Sa higayon nga lisud na ang pagpananum tungod sa gitagna nga kakuwang sa tubig ug uwan, ang permaculture maoy labing sayun ug labing gaan nga solusyon.

Ang permaculture us aka pamaagi sa pagmugna og malungtaron nga sistema labi na sa pagpadaghans a pagkaon nga mosubay sa relasyon sa mga makit-an ug anaa sa natural nga ecosystems.

Kini minugbo sa “permanent” ug “agriculture,” apan ang modern nga permaculture nagsangkad pa dili lamang sa pang-uma apan usab sa pagdumala sa tubig, pabalay, paggamit sa enerhiya, desinyo sa komunidad ug sa ekonomiya, pasabut ni Balatayo, kinsa gikuygan ni Bonifacio Javier sa Making Liveable Cebu.

Gipabarug sa tulo ka sug-ang, ang permaculture nagtumong sa pagpanalipud ug pagpatuman sa natural nga mga sistema sa ecosystem, pag-puno sa panginahanglan sa tawo sa maki-angayon nga paagi ug pagpa-ambit sa unsay nagsobra samtang pagseguro nga ang pagkonsumo, gibase sa unsay malungtaron nga pamaagi.

Sa prinsiyo sa permaculture, dili kinahanglang ipugos og tanum ang mga dili sagad Makita sa lugar, aron dili na magkinahanglan pag makuti nga pag-atiman.

Ang saging pananglit, may mga lugar nga dali kining patuboon tungod kay ang yuta kompleto sa nutrina nga gikinahanglan niini aron mabuhi.

Apan sa paggamit sa saging sa mga nutrina sa yuta, may mga sangkap niini nga mahurot, mao nga importante nga ibalik ang unsay nawala sa yuta.

Nunot niini, ang saging, kay bunga ra ang kan-on, ang panit, unas, ug punuan sa saging nga nahimong gibalhinan sa nawala nga nutrina, ibalik og butang sa yuta aron mahibalik ang nutrina nga nawala.

Kon ang tanum manginahanglan sa init, ayaw itanum sa landong, samtang tun-an ang natural nga dagayday sa tubig aron kini maoy basehan sa pagpamisbis sa mga tanum.

Sa lain nga bahin, ang mga tanum nga ganahan sa init, kadtong ganahan sa tubig, ipaduol sa mga lugar nga sayon nila kining makuha nga panginahanglan.

Inay mogamit sa abono, kadtong mga ilabayay na nga mga panit sa pagkaon, panakot, hiniwaan sa mga itanon, ibalik ngadto sa yuta ug pili-on ang mga tanom nga mahimong ikapuli sa panginahanglan sa lawas.

Kay lisud itanum ang humay kon walay daghang tubig, mananom sa kamote, gabi, uni, apale ug mga mahimong ikapuli sa humay, sugyot nila.

Sa panahon sa ting-init, ug sa gipanagna nga dyutay ra nga uwan, matud sa mga permaculturists: pahimusli ang unay anaa sa palibot aron malungtad ang tanom ug makapuno kini sa kakuwangan nga gikinahanglan sa lawas. (PIABohol)

PERMANENT CULTURE. Kadto pilia nga itanum ang mga nasuwayan na nga mabuhi sa tinghuwaw, kadtong ikapuli sa mga pagkaon nga dili na sagad mabuhi sa huwaw, gamita ang kinaiya nga anaa na sa kinaiyahan, aron mas sayun, tambag sa mga permaculturists alang sa pagangandam sa huwaw. (PIAbohol)